Ταξινόμηση Δυνατών Σημείων του Χαρακτήρα Values in Action
Peterson, C. & Seligman, M. E. P. · 2004
Γνωστό και ως: VIA-IS · Character Strengths · Values in Action · VIA Character Strengths · Values in Action Character Strengths
Η Ταξινόμηση Values in Action (VIA) προσδιορίζει 24 δυνατά σημεία του χαρακτήρα, οργανωμένα σε έξι ευρείες αρετές: σοφία, θάρρος, ανθρωπιά, δικαιοσύνη, εγκράτεια και υπέρβαση. Αναπτύχθηκε ως το αντίστοιχο της θετικής ψυχολογίας για το DSM και προέκυψε από ένα τριετές έργο με τη συμμετοχή 55 κοινωνικών επιστημόνων, οι οποίοι εξέτασαν φιλοσοφικά, θρησκευτικά και ψυχολογικά κείμενα που εκτείνονται σε 2.500 χρόνια. Το VIA Survey έχει συμπληρωθεί από εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως και η έρευνα συνδέει σταθερά δυνατά σημεία όπως η ελπίδα, η ζωντάνια, η ευγνωμοσύνη, η αγάπη και η περιέργεια με την ικανοποίηση από τη ζωή.
Ταξινόμηση 24 δυνατών σημείων χαρακτήρα οργανωμένων σε 6 βασικές αρετές, η οποία αναπτύχθηκε ως αντίστοιχο της θετικής ψυχολογίας προς τις κλινικές διαγνωστικές ταξινομήσεις.
- Πηγή:
- Peterson, C., & Seligman, M. E. P. (2004). Character Strengths and Virtues: A Handbook and Classification.
Κάντε ένα έγκυρο τεστ βασισμένο σε αυτή τη θεωρία
Η ανάγνωση για ένα κατασκεύασμα σάς λέει τι είναι. Ένα επικυρωμένο εργαλείο σάς δείχνει πού βρίσκεστε εσείς σε αυτό. Δωρεάν συμπλήρωση, αποτελέσματα σε λίγα λεπτά.
Τα τεκμήρια με μια ματιά
- Εμπειρική υποστήριξη
- Μέτρια τεκμήρια
- Αναπαραγωγή
- Μερικώς επαναλήφθηκε
- Διαπολιτισμικό
- Κατά βάση καθολικό
- Μετα-αναλύσεις
- 15 ευρετηριασμένα
Αυτές οι αξιολογήσεις συνοψίζουν τη δημοσιευμένη βιβλιογραφία για τη θεωρία και όχι την ποιότητα ενός μεμονωμένου τεστ που βασίζεται σε αυτήν. Πρόκειται για συντακτικές κρίσεις βασισμένες στις πηγές που παρατίθενται παρακάτω και μεταβάλλονται καθώς συσσωρεύονται τα τεκμήρια.
Ιστορικό πλαίσιο
Η Ταξινόμηση VIA προέκυψε από την ίδρυση της θετικής ψυχολογίας ως επίσημου κλάδου από τον Martin Seligman το 2000, μαζί με τον Mihaly Csikszentmihalyi. Ο Seligman και ο Christopher Peterson ηγήθηκαν μιας συστηματικής ανασκόπησης παραδόσεων αρετής στη φιλοσοφία, τη θεολογία και την ψυχολογία, που εκτείνονταν σε 2.500 χρόνια, για να εντοπίσουν καθολικά αναγνωρισμένα δυνατά σημεία του χαρακτήρα. Το εγχειρίδιο του 2004 «Character Strengths and Virtues» σχεδιάστηκε ρητά ως θετικό αντίστοιχο της ταξινόμησης των ψυχικών διαταραχών του DSM, μετατοπίζοντας την επιστημονική προσοχή από τις ελλείψεις στα δυνατά σημεία.
Κατασκευάσματα
Εκτίμηση του ωραίου
The character strength of noticing and being moved by beauty and excellence — in nature, in art, and in skilled performance (Peterson & Seligman, 2004). It describes being interrupted by something well made, not taste or knowledge about art.
Ικανότητα για αγάπη
The character strength of valuing close relationships and being able both to give and to receive affection and care (Peterson & Seligman, 2004). The receiving side is often the harder half: accepting care means letting someone else matter that much.
Συμπεριφορά ως πολίτη/Ομαδικότητα
The character strength of loyalty to a group and pulling one's weight in something collective (Peterson & Seligman, 2004). It is not sociability — it often shows up in people who dislike parties — and a low score can mean independence rather than distance.
Περιέργεια
The character strength of taking interest in ongoing experience for its own sake — the breadth of appetite for the new (Peterson & Seligman, 2004). It sits close to love of learning without being the same: curiosity opens the door, love of learning keeps a person in the room.
Ισότητα/Δικαιοσύνη
The character strength of treating all people the same according to notions of fairness and justice, without letting personal feelings bias decisions about others (Peterson & Seligman, 2004). Its real test is consistency under pressure: whether the rules bend for people one likes or dislikes.
Συγχώρεση/Επιείκεια
The character strength of forgiving those who have done wrong and giving people a second chance (Peterson & Seligman, 2004). It is about what happens after being hurt: whether the account closes or stays open.
Ευγνωμοσύνη
The character strength of being aware of and thankful for the good things that happen (Peterson & Seligman, 2004). It is a habit of noticing rather than a mood, and it is one of the strengths that tends to move with practice.
Ελπίδα/Αισιοδοξία
The character strength of expecting the best in the future and working to achieve it (Peterson & Seligman, 2004). It is expectation, not cheerfulness: a default forecast that leans favorable, as opposed to rehearsing the bad outcome.
Χιούμορ/Παιχνιδιάρικη διάθεση
The character strength of liking to laugh and to bring smiles to other people — producing lightness, not merely appreciating it (Peterson & Seligman, 2004). Its clearest expression is producing it when things are grim.
Εργατικότητα/Επιμονή
The character strength of finishing what one starts and persisting in a course of action despite obstacles (Peterson & Seligman, 2004). It is the strength most likely to be praised by others and least likely to be enjoyed by its owner.
Ακεραιότητα/Ειλικρίνεια
The character strength of speaking the truth and presenting oneself in a genuine way (Peterson & Seligman, 2004). Its real content is the expensive case: keeping one's word, and the truth, when doing so costs something.
Κρίση/Ανοιχτό μυαλό
The character strength of thinking things through, examining them from all sides, and weighing evidence before deciding (Peterson & Seligman, 2004). It is deliberation rather than intelligence: the disposition to slow down and look for the other side on purpose.
Καλοσύνη/Γενναιοδωρία
The character strength of doing favors and good deeds for others as a disposition rather than a transaction (Peterson & Seligman, 2004). What separates the two is patience with other people's problems and kindness that does not keep score.
Ηγεσία
The character strength of encouraging a group to get things done while maintaining good relations within it (Peterson & Seligman, 2004). It is about making a group work, not about authority or being in front.
Αγάπη για μάθηση
The character strength of mastering new skills, topics, and bodies of knowledge for their own sake, outside any requirement (Peterson & Seligman, 2004). It differs from curiosity in duration: curiosity opens the door, this strength keeps the person in the room.
Μετριοφροσύνη/Ταπεινότητα
The character strength of letting one's accomplishments speak for themselves (Peterson & Seligman, 2004). It is not low self-regard: the question is whether accomplishments need an audience, and a low score is not arrogance — some people simply enjoy being seen.
Πρωτοτυπία/Δημιουργικότητα
The character strength of thinking of novel and productive ways to do things (Peterson & Seligman, 2004). It is appetite for doing things differently rather than artistic talent; contentment with the method that already works is a preference, not a deficit.
Προοπτική/Σοφία
The character strength of being able to provide wise counsel and to see the world in a way that makes sense to oneself and others (Peterson & Seligman, 2004). It is largely confirmed from the outside — by whether people bring their hard questions to the person.
Σύνεση
The character strength of being careful about one's choices and considering consequences before acting (Peterson & Seligman, 2004). A low score is not carelessness: liking risk is a preference, not a failure to notice that it exists.
Αυτορρύθμιση
The character strength of regulating what one feels and does — discipline over appetites and impulses, and the ability to forgo a present pleasure for a future good (Peterson & Seligman, 2004). It is the strength people most often wish were higher.
Κοινωνική/Συναισθηματική νοημοσύνη
The character strength of being aware of the motives and feelings of other people and knowing what to say and do in social situations (Peterson & Seligman, 2004). It is the reading, not what is done with it — it is not the same as warmth and does not have to be used kindly.
Πνευματικότητα
The character strength of holding coherent beliefs about a higher purpose and the meaning of life (Peterson & Seligman, 2004). It is deliberately wide, covering religious belief and a secular sense of purpose alike; a low score describes a worldview, not a deficiency in one.
Ανδρεία/Θάρρος
The character strength of not shrinking from threat, challenge, or difficulty, and of speaking up for what is right even when it costs (Peterson & Seligman, 2004). The price is what separates it from simply having opinions.
Ζωντάνια/Σφρίγος
The character strength of approaching life with excitement and energy — feeling alive and activated (Peterson & Seligman, 2004). It is the strength most tied to physical state, so a low reading is worth interpreting alongside sleep, health, and recent months rather than as a fixed trait.
Εργαλεία
- Σύντομες Κλίμακες IPIP-VIA-R(IPIP-VIA-R)Bluemke, Partsch, Saucier & Lechner2021
Τεστ βασισμένα σε αυτή τη θεωρία
Πρακτικές εφαρμογές
Η Ταξινόμηση VIA χρησιμοποιείται ευρέως στο coaching, τη θεραπεία και την εκπαίδευση, για να βοηθήσει τα άτομα να εντοπίσουν και να αξιοποιήσουν τα χαρακτηριστικά δυνατά τους σημεία για μεγαλύτερη ευεξία και απόδοση. Οι παρεμβάσεις που βασίζονται στα δυνατά σημεία έχουν δείξει σημαντικά αποτελέσματα στην ευεξία και μείωση της κατάθλιψης σε κλινικούς και μη κλινικούς πληθυσμούς. Το πλαίσιο εφαρμόζεται επίσης στην οργανωσιακή ανάπτυξη, σε προγράμματα σχολικής συμβουλευτικής και σε παρεμβάσεις κοινοτικής υγείας σε ποικίλα πολιτισμικά πλαίσια.
Πώς μετριέται
Τα 24 δυνατά σημεία προσδιορίστηκαν μέσω εμπειρογνωμοσύνης σε φιλοσοφικές, θρησκευτικές και ψυχολογικές παραδόσεις και όχι μέσω εμπειρικής παραγοντικής ανάλυσης, γεγονός που εξηγεί εν μέρει την ασυμφωνία ανάμεσα στη θεωρητική δομή των έξι αρετών και τις εμπειρικές παραγοντικές λύσεις.
Κριτική και περιορισμοί
Η πιο επίμονη κριτική αφορά την παραγοντική δομή: παρότι 24 δυνατά σημεία αντιστοιχίζονται σε έξι αρετές, οι εμπειρικές παραγοντικές αναλύσεις συνήθως ανακτούν τρεις έως πέντε παράγοντες αντί για την προτεινόμενη δομή έξι αρετών, υπονομεύοντας το θεωρητικό θεμέλιο. Το VIA Survey έχει επικριθεί για ιδιωματική διατύπωση των ερωτημάτων που απειλεί τη διαπολιτισμική μεταφρασιμότητα και συμβάλλει σε ασυνεπή αποτελέσματα παραγοντικής ανάλυσης μεταξύ γλωσσικών προσαρμογών. Αρκετά δυνατά σημεία, όπως το σφρίγος, η κοινωνική νοημοσύνη, η δικαιοσύνη, η ελπίδα και το χιούμορ, εμφανίζουν σχετικά χαμηλές ή διάχυτες παραγοντικές φορτίσεις, εγείροντας ερωτήματα για τη διακριτότητά τους ως ξεχωριστά κατασκευάσματα.
Βασικές δημοσιεύσεις
- Peterson, C. & Seligman, M. E. P.. (2004). Character Strengths and Virtues: A Handbook and Classification.
- Park, N., Peterson, C., & Seligman, M. E. P.. (2004). Strengths of Character and Well-Being. 10.1521/jscp.23.5.603.50748
- Niemiec, R. M.. (2013). VIA Character Strengths: Research and Practice (The First 10 Years). 10.1007/978-94-007-4611-4_2
- McGrath, R. E.. (2015). Character Strengths in 75 Nations: An Update. 10.1080/17439760.2014.888580
- Seligman, M. E. P. & Csikszentmihalyi, M.. (2000). Positive Psychology: An Introduction. 10.1037/0003-066X.55.1.5