Συναλλακτικό Μοντέλο Αντιμετώπισης
Lazarus, R. S. & Folkman, S. · 1984
Γνωστό και ως: Lazarus & Folkman Coping
Το συναλλακτικό μοντέλο ορίζει την αντιμετώπιση ως τις μεταβαλλόμενες γνωστικές και συμπεριφορικές προσπάθειες ενός ατόμου να διαχειριστεί απαιτήσεις που εκτιμώνται ως επιβαρυντικές ή ως υπερβαίνουσες τους πόρους του. Δύο εκτιμήσεις καθοδηγούν τη διαδικασία: η πρωτογενής εκτίμηση ρωτά αν η κατάσταση είναι απειλητική και η δευτερογενής εκτίμηση ρωτά τι μπορεί να γίνει γι' αυτήν. Οι προσπάθειες αντιμετώπισης διακρίνονται σε στρατηγικές επικεντρωμένες στο πρόβλημα, που στοχεύουν την κατάσταση, και σε στρατηγικές επικεντρωμένες στο συναίσθημα, που στοχεύουν τη δυσφορία. Η βασική θέση του μοντέλου είναι ότι καμία από τις δύο οικογένειες δεν είναι εγγενώς καλύτερη: μετράει η προσαρμογή, με την αντιμετώπιση επικεντρωμένη στο πρόβλημα να ταιριάζει σε ελέγξιμες καταστάσεις και την αντιμετώπιση επικεντρωμένη στο συναίσθημα σε μη ελέγξιμες.
Μοντέλο που ορίζει την αντιμετώπιση ως γνωστικές και συμπεριφορικές προσπάθειες διαχείρισης απαιτήσεων που εκτιμώνται ως επιβαρυντικές ή ως υπερβαίνουσες τους προσωπικούς πόρους. Διακρίνει στρατηγικές επικεντρωμένες στο πρόβλημα (αλλαγή της κατάστασης) και στο συναίσθημα (διαχείριση της συναισθηματικής αντίδρασης), χωρίς καμία στρατηγική να είναι καθολικά προσαρμοστική.
- Πηγή:
- Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, Appraisal, and Coping. New York: Springer.
Κάντε ένα έγκυρο τεστ βασισμένο σε αυτή τη θεωρία
Η ανάγνωση για ένα κατασκεύασμα σάς λέει τι είναι. Ένα επικυρωμένο εργαλείο σάς δείχνει πού βρίσκεστε εσείς σε αυτό. Δωρεάν συμπλήρωση, αποτελέσματα σε λίγα λεπτά.
Τα τεκμήρια με μια ματιά
- Εμπειρική υποστήριξη
- Ισχυρά τεκμήρια
- Αναπαραγωγή
- Με πολλές επιβεβαιώσεις
- Διαπολιτισμικό
- Κατά βάση καθολικό
- Μετα-αναλύσεις
- 17 ευρετηριασμένα
Αυτές οι αξιολογήσεις συνοψίζουν τη δημοσιευμένη βιβλιογραφία για τη θεωρία και όχι την ποιότητα ενός μεμονωμένου τεστ που βασίζεται σε αυτήν. Πρόκειται για συντακτικές κρίσεις βασισμένες στις πηγές που παρατίθενται παρακάτω και μεταβάλλονται καθώς συσσωρεύονται τα τεκμήρια.
Ιστορικό πλαίσιο
Ο Lazarus ανέπτυξε το πλαίσιο της αξιολόγησης (appraisal) από τη δεκαετία του 1960 και μετά, απέναντι τόσο στην παράδοση των γεγονότων ζωής που βασιζόταν στο ερέθισμα όσο και στην ψυχαναλυτική αντίληψη της αντιμετώπισης ως σταθερού αμυντικού στυλ. Το βιβλίο του 1984 Stress, Appraisal, and Coping ενοποίησε τη συναλλακτική προσέγγιση και καθιέρωσε την αντιμετώπιση ως διαδικασία που μεταβάλλεται εντός και μεταξύ επεισοδίων. Το Ways of Coping Questionnaire την επιχειρησιακοποίησε, και το εργαλείο COPE των Carver, Scheier και Weintraub (1989) καθώς και το μεταγενέστερο Brief-COPE εξέλιξαν την ταξινομία σε πιο συγκεκριμένες στρατηγικές, που είναι η μορφή που χρησιμοποιείται περισσότερο σήμερα.
Κατασκευάσματα
Αυτοαπόσπαση προσοχής
Turning to other activities — work, entertainment, daydreaming — to take one's mind off a stressor (Carver, 1997). Within the transactional model of coping (Lazarus & Folkman, 1984) it manages the emotional response rather than the situation, offering relief without changing the demand.
Ενεργός τρόπος αντιμετώπισης
Taking concrete steps to remove or reduce a stressor, concentrating effort on doing something about the situation (Carver, 1997). A problem-focused strategy in the transactional model (Lazarus & Folkman, 1984); it relates to lower distress in adjustment research (Carver, 1997).
Άρνηση
Refusing to believe that the stressor is real, or acting as if it has not happened (Carver, 1997). An avoidance-oriented strategy that relates to higher distress in adjustment research (Carver, 1997).
Χρήση ουσιών
Using alcohol or other substances to feel better or to get through the situation (Carver, 1997). An emotion-focused avoidance strategy; heavy reliance on it is the coping pattern most often flagged as warranting attention.
Συναισθηματική στήριξη
Seeking comfort, understanding, and moral support from other people (Carver, 1997). An emotion-focused use of one's social network, distinct from instrumental support, which seeks help with the problem itself.
Πρακτική υποστήριξη
Seeking advice, information, or practical help from other people about what to do (Carver, 1997). The problem-focused counterpart of emotional support: the network is used to act on the situation rather than to feel better about it.
Συμπεριφορική απόσυρση
Giving up the attempt to deal with the stressor, or abandoning the goals it interferes with (Carver, 1997). It relates to higher distress in adjustment research (Carver, 1997).
Εκτόνωση
Expressing negative feelings and letting emotions out to relieve distress (Carver, 1997). An emotion-focused strategy: it can release pressure without in itself addressing the demand that produced it.
Θετική επανερμηνεία
Reinterpreting the situation in a more positive light, looking for something good in what is happening (Carver, 1997). A meaning-changing strategy that relates to lower distress in adjustment research (Carver, 1997).
Σχεδιασμός
Thinking about how to confront the stressor and devising a strategy before acting (Carver, 1997). A problem-focused strategy and the close companion of active coping: one prepares the action, the other carries it out.
Χιούμορ
Making jokes about the situation or treating it with lightness to reduce its weight (Carver, 1997). An emotion-focused strategy that changes the stance toward the stressor rather than the stressor itself.
Αποδοχή
Accepting the reality of the situation and learning to live with it (Carver, 1997). Within the transactional model, strategies are evaluated by their fit to the situation rather than as universally good or bad (Lazarus & Folkman, 1984), and acceptance is the strategy addressed to what cannot be changed.
Θρησκεία/Πνευματικότητα
Turning to religious or spiritual beliefs and practices in search of comfort and guidance (Carver, 1997). It can function both as emotional support and as a source of meaning for the situation.
Αυτομεμψία
Criticizing and blaming oneself for what happened (Carver, 1997). It relates to higher distress in adjustment research (Carver, 1997), which distinguishes it from taking responsibility as a step toward action.
Εργαλεία
- Κλίμακα Στρατηγικών Αντιμετώπισης NOESISNOESIS2026
Τεστ βασισμένα σε αυτή τη θεωρία
Πρακτικές εφαρμογές
Το μοντέλο στηρίζει την εκπαίδευση διαχείρισης του στρες και τις γνωσιακο-συμπεριφορικές παρεμβάσεις, που στοχεύουν και στην εκτίμηση και στη συμπεριφορά. Στην έρευνα για τις χρόνιες παθήσεις και τη φροντίδα εξηγεί γιατί η ενθάρρυνση της επίλυσης προβλημάτων μπορεί να έχει αντίθετα αποτελέσματα σε καταστάσεις που είναι πραγματικά ανεξέλεγκτες. Στην επαγγελματική υγεία τροφοδοτεί τη διάκριση μεταξύ παρεμβάσεων που αλλάζουν την εργασία και παρεμβάσεων που αλλάζουν τον εργαζόμενο. Για την αυτογνωσία, το χρήσιμο αποτέλεσμα είναι ένα προφίλ στρατηγικών αντιπαραβαλλόμενο με τον βαθμό ελέγχου, και όχι μία ενιαία βαθμολογία αποτελεσματικότητας αντιμετώπισης.
Πώς μετριέται
Μετράται με εργαλεία αυτοαναφοράς (Brief-COPE και διάδοχά του) που απαριθμούν συγκεκριμένες στρατηγικές, οι οποίες βαθμολογούνται ως προς τη χρήση τους σε μια καθορισμένη κατάσταση ή περίοδο. Παρουσιάζεται ως προφίλ στρατηγικών και ποτέ ως ενιαία βαθμολογία ποιότητας αντιμετώπισης.
Κριτική και περιορισμοί
Η διχοτομία επικεντρωμένης στο πρόβλημα έναντι επικεντρωμένης στο συναίσθημα αντιμετώπισης είναι υπερβολικά αδρή: η επικέντρωση στο συναίσθημα συγκεντρώνει προσαρμοστικές στρατηγικές όπως η επανεκτίμηση μαζί με δυσπροσαρμοστικές όπως η άρνηση και η χρήση ουσιών, γι' αυτό και λεπτομερέστερες ταξινομίες την αντικατέστησαν. Τα αναδρομικά ερωτηματολόγια αντιμετώπισης ζητούν από τους ανθρώπους να ανακαλέσουν τι έκαναν, και μια τέτοια ανάκληση είναι ανακατασκευαστική και σύμφωνη με τη διάθεση. Επειδή η αντιμετώπιση είναι εξ ορισμού καταστασιακή, τα καταλόγια αντιμετώπισης τύπου γνωρίσματος δυσκολεύονται να συμβαδίσουν με τη θεωρία από την οποία προέρχονται. Η βιβλιογραφία είναι επίσης σε μεγάλο βαθμό συσχετιστική, οπότε το αν η αντιμετώπιση προκαλεί τα αποτελέσματα ή τα αντανακλά συχνά παραμένει άλυτο.
Βασικές δημοσιεύσεις
- Lazarus, R. S. & Folkman, S.. (1984). Stress, Appraisal, and Coping.
- Carver, C. S., Scheier, M. F. & Weintraub, J. K.. (1989). Assessing coping strategies: A theoretically based approach. 10.1037/0022-3514.56.2.267
- Carver, C. S.. (1997). You want to measure coping but your protocol's too long: Consider the Brief COPE. 10.1207/s15327558ijbm0401_6