ΚλινικήΜέτρια τεκμήρια

Μοντέλο τεσσάρων συστάδων της ΠΤΣΔ του DSM-5

Friedman, M. J.; Resick, P. A.; Bryant, R. A.; Brewin, C. R. · 2011

Γνωστό και ως: DSM-5 PTSD · 4-cluster PTSD

Το μοντέλο τεσσάρων συστάδων του DSM-5 για το ΜΣΤΤ αναδιοργάνωσε τα συμπτώματα του ΜΣΤΤ από τρεις συστάδες (DSM-IV) σε τέσσερις: εισβολή/επαναβίωση, αποφυγή, αρνητικές μεταβολές στις γνώσεις και τη διάθεση, και μεταβολές στην εγρήγορση και την αντιδραστικότητα. Η αναδιάρθρωση βασίστηκε σε επιβεβαιωτικές παραγοντικές αναλύσεις που έδειξαν ότι η συστάδα αποφυγής/συναισθηματικού μουδιάσματος του DSM-IV αναπαριστάται καλύτερα ως δύο διακριτοί παράγοντες. Το μοντέλο επέκτεινε επίσης το ΜΣΤΤ από 17 σε 20 συμπτώματα και το μετέφερε από τις αγχώδεις διαταραχές σε μια νέα κατηγορία διαταραχών που σχετίζονται με τραύμα και στρεσογόνους παράγοντες.

Μοντέλο τεσσάρων ομάδων της μετατραυματικής διαταραχής στρες όπως ορίζεται στο DSM-5: εισβολή (Ομάδα B), αποφυγή (Ομάδα C), αρνητικές μεταβολές στη γνωστική λειτουργία και στη διάθεση (Ομάδα D) και μεταβολές στην εγρήγορση και στην αντιδραστικότητα (Ομάδα E).

Πηγή:: Friedman, M. J. (2014). Literature on DSM-5 and ICD-11. PTSD Research Quarterly, 25(2), 1-10.
DOI:: 10.1002/da.20767

Μετρήστε το

Κάντε ένα έγκυρο τεστ βασισμένο σε αυτή τη θεωρία

Η ανάγνωση για ένα κατασκεύασμα σάς λέει τι είναι. Ένα επικυρωμένο εργαλείο σάς δείχνει πού βρίσκεστε εσείς σε αυτό. Δωρεάν συμπλήρωση, αποτελέσματα σε λίγα λεπτά.

Ξεκινήστε δωρεάν Δείτε το τεστ

Τα τεκμήρια με μια ματιά

Εμπειρική υποστήριξη: Μέτρια τεκμήρια
Αναπαραγωγή: Μερικώς επαναλήφθηκε
Διαπολιτισμικό: Κατά βάση καθολικό
Μετα-αναλύσεις: 8 ευρετηριασμένα

Ερευνητικά πεδίαΚλινικήΨυχολογία του τραύματοςΨυχιατρική διάγνωση

Αυτές οι αξιολογήσεις συνοψίζουν τη δημοσιευμένη βιβλιογραφία για τη θεωρία και όχι την ποιότητα ενός μεμονωμένου τεστ που βασίζεται σε αυτήν. Πρόκειται για συντακτικές κρίσεις βασισμένες στις πηγές που παρατίθενται παρακάτω και μεταβάλλονται καθώς συσσωρεύονται τα τεκμήρια.

Ιστορικό πλαίσιο

Οι Friedman, Resick, Bryant και Brewin (2011) πρότειναν την αναδιοργάνωση σε τέσσερις ομάδες με βάση μια ολοκληρωμένη ανασκόπηση της εμπειρικής βιβλιογραφίας για την latent δομή της διαταραχής μετατραυματικού στρες, η οποία έδειχνε σταθερά ότι η αποφυγή και η συναισθηματική αμβλύτητα φορτίζονταν σε χωριστούς παράγοντες. Τα κριτήρια του DSM-5 για τη διαταραχή μετατραυματικού στρες οριστικοποιήθηκαν το 2013 έπειτα από εκτεταμένες δοκιμές πεδίου και αποτελούν μία από τις πλέον τεκμηριωμένες αναθεωρήσεις του DSM-5. Η διαταραχή μετατραυματικού στρες έγινε το πρώτο σύνδρομο στην ψυχιατρική του οποίου τα διαγνωστικά κριτήρια αναθεωρήθηκαν ουσιωδώς με βάση ευρήματα παραγοντικής ανάλυσης.

Κατασκευάσματα

Εισβολή

Το κριτήριο Β του τετραδικού μοντέλου PTSD του DSM-5 περιλαμβάνει συμπτώματα επανεμπειρίας, στα οποία το τραυματικό γεγονός ξαναζείται ακούσια μέσω επαναλαμβανόμενων παρεμβατικών αναμνήσεων, ενοχλητικών εφιαλτών, διασχιστικών αναδρομών (flashbacks), έντονης ψυχολογικής δυσφορίας κατά την έκθεση σε ερεθίσματα που σχετίζονται με το τραύμα και έντονων φυσιολογικών αντιδράσεων σε υπενθυμίσεις του γεγονότος (APA, 2013). Για τη διάγνωση PTSD πρέπει να υπάρχει τουλάχιστον ένα σύμπτωμα εισβολής.

Αποφυγή

Το κριτήριο Γ του τετραδικού μοντέλου PTSD του DSM-5 αντανακλά την επίμονη, κοπιώδη αποφυγή ερεθισμάτων που σχετίζονται με το τραύμα, η οποία εκδηλώνεται είτε ως αποφυγή οδυνηρών εσωτερικών υπενθυμίσεων (σκέψεις, συναισθήματα ή αναμνήσεις) είτε ως αποφυγή εξωτερικών υπενθυμίσεων (άνθρωποι, τόποι, συζητήσεις, δραστηριότητες) που προκαλούν αναμνήσεις του τραυματικού γεγονότος (APA, 2013). Για τη διάγνωση πρέπει να υπάρχει τουλάχιστον ένα σύμπτωμα αποφυγής.

Αρνητικές αλλαγές στη γνωστική λειτουργία και τη διάθεση

Το κριτήριο Δ του τετραδικού μοντέλου PTSD του DSM-5 αποτυπώνει επίμονες αρνητικές αλλαγές στη σκέψη και στη συναισθηματική εμπειρία που ξεκίνησαν ή επιδεινώθηκαν μετά το τραύμα, όπως αδυναμία ανάκλησης βασικών στοιχείων του γεγονότος, υπερβολικές αρνητικές πεποιθήσεις, διαστρεβλωμένη απόδοση ευθύνης, επίμονες αρνητικές συναισθηματικές καταστάσεις, μειωμένο ενδιαφέρον, αίσθημα αποστασιοποίησης και αδυναμία βίωσης θετικών συναισθημάτων (APA, 2013). Πρέπει να υπάρχουν δύο ή περισσότερα συμπτώματα.

Μεταβολές στην εγρήγορση και στην αντιδραστικότητα

Το κριτήριο Ε του τετραδικού μοντέλου PTSD του DSM-5 αποτυπώνει έντονες αλλαγές στην εγρήγορση και στην αντιδραστικότητα που σχετίζονται με το τραυματικό γεγονός, οι οποίες εκδηλώνονται ως ευερέθιστη ή επιθετική συμπεριφορά, απερίσκεπτη ή αυτοκαταστροφική συμπεριφορά, υπερεγρήγορση, υπερβολική αντίδραση ξαφνιάσματος, δυσκολίες συγκέντρωσης και διαταραχές ύπνου (APA, 2013). Πρέπει να υπάρχουν δύο ή περισσότερα συμπτώματα, που αντανακλούν μια κατάσταση αυξημένης φυσιολογικής εγρήγορσης.

Εργαλεία

Λίστα ελέγχου PTSD για το DSM-5(PCL-5)Weathers, F. W., Litz, B. T., Keane, T. M., Palmieri, P. A., Marx, B. P., & Schnurr, P. P.2013

Τεστ βασισμένα σε αυτή τη θεωρία

PCL-5: Κατάλογος ελέγχου για διαταραχή μετατραυματικού στρες κατά DSM-5

Προσυμπτωματικός έλεγχος 20 ερωτημάτων για τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων PTSD, με βάση τα κριτήρια DSM-5.

Μάθετε περισσότερα →

Πρακτικές εφαρμογές

Το μοντέλο τεσσάρων συστάδων διαμορφώνει άμεσα την κλινική αξιολόγηση μέσω εργαλείων όπως το CAPS-5 (Clinician-Administered PTSD Scale) και το PCL-5 (PTSD Checklist), τα οποία δομούνται γύρω από τις τέσσερις συστάδες συμπτωμάτων. Καθοδηγεί τον σχεδιασμό της θεραπείας, επιτρέποντας στους κλινικούς να εντοπίζουν ποιες συστάδες συμπτωμάτων είναι πιο έντονες. Το διευρυμένο σύνολο συμπτωμάτων αποτυπώνει καλύτερα τις αρνητικές γνωστικές μεταβολές και τις εξωτερικευμένες συμπεριφορές (π.χ. απερίσκεπτη συμπεριφορά) που απουσίαζαν από το DSM-IV.

Πώς μετριέται

Η δομή τεσσάρων συστάδων προέκυψε κυρίως από επιβεβαιωτικές παραγοντικές αναλύσεις σε ποικίλους πληθυσμούς που είχαν εκτεθεί σε τραύμα. Οι Armour et al. (2016) εξέτασαν συστηματικά 112 μελέτες CFA της λανθάνουσας δομής του PTSD από το DSM-IV έως το DSM-5.

Κριτική και περιορισμοί

Πολλαπλές επιβεβαιωτικές παραγοντικές αναλύσεις έχουν δείξει ότι εναλλακτικά μοντέλα, ιδίως μοντέλα έξι και επτά παραγόντων (που διαχωρίζουν τη δυσφορική διέγερση από την αγχώδη διέγερση και την ανηδονία από το αρνητικό συναίσθημα), παρουσιάζουν σημαντικά καλύτερη προσαρμογή από το επίσημο μοντέλο τεσσάρων παραγόντων. Διαπολιτισμικές μελέτες με πρόσφυγες και μη δυτικούς πληθυσμούς έχουν εντοπίσει ασυνέπειες στη δομή των τεσσάρων συστάδων, με το μοντέλο της ανηδονίας να παρουσιάζει συχνά ανώτερη προσαρμογή. Η επέκταση στα 20 συμπτώματα έχει δεχθεί κριτική ότι μειώνει τη διαγνωστική ειδικότητα και ενδεχομένως παθολογικοποιεί υπερβολικά τις φυσιολογικές αντιδράσεις στο στρες.

Βασικές δημοσιεύσεις

Friedman, M. J., Resick, P. A., Bryant, R. A., & Brewin, C. R.. (2011). Considering PTSD for DSM-5. 10.1002/da.20767
Friedman, M. J.. (2013). Finalizing PTSD in DSM-5: Getting here from there and where to go next. 10.1002/jts.21840
Armour, C., Mullerova, J., & Elhai, J. D.. (2016). A systematic literature review of PTSD's latent structure in the Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders: DSM-IV to DSM-5. 10.1016/j.cpr.2015.12.003
Blevins, C. A., Weathers, F. W., Davis, M. T., Witte, T. K., & Domino, J. L.. (2015). The Posttraumatic Stress Disorder Checklist for DSM-5 (PCL-5): Development and initial psychometric evaluation. 10.1002/jts.22059
Weathers, F. W., Bovin, M. J., Lee, D. J., Sloan, D. M., Schnurr, P. P., Kaloupek, D. G., Keane, T. M., & Marx, B. P.. (2018). The Clinician-Administered PTSD Scale for DSM-5 (CAPS-5): Development and initial psychometric evaluation in military veterans. 10.1037/pas0000486

Σχετικές θεωρίες

DSM-5 seven-factor PTSD model (Armour et al.)DSM-5 Dysphoric Arousal modelDSM-5 Anhedonia modelICD-11 PTSD model (6 symptoms, 3 clusters)Complex PTSD (ICD-11)