Θεωρία υποκειμενικής ευεξίας
Diener, E. · 1984
Γνωστό και ως: SWB · Life Satisfaction
Η θεωρία της υποκειμενικής ευεξίας υποστηρίζει ότι η ευεξία αξιολογείται σωστά από το άτομο που ζει τη ζωή και όχι από εξωτερικά κριτήρια, και ότι έχει τρεις διακριτές συνιστώσες: την ικανοποίηση από τη ζωή (γνωστική, καθολική κρίση), το θετικό συναίσθημα και το αρνητικό συναίσθημα (δύο ανεξάρτητες συναισθηματικές διαστάσεις, όχι αντίθετα άκρα μίας). Η ανεξαρτησία του θετικού και του αρνητικού συναισθήματος είναι ο πιο καθοριστικός εμπειρικός ισχυρισμός του μοντέλου: σημαίνει ότι η μείωση της δυσφορίας και η αύξηση της ευτυχίας αποτελούν διαφορετικές παρεμβάσεις με διαφορετικούς προγνωστικούς παράγοντες, και ότι ένα άτομο μπορεί να βρίσκεται ταυτόχρονα ψηλά και στα δύο.
Θεωρία ότι η ευεξία αξιολογείται καλύτερα μέσω της δικής του γνωστικής κρίσης του ατόμου για την ικανοποίηση από τη ζωή, δηλαδή μιας καθολικής, στοχαστικής εκτίμησης της ζωής ως συνόλου, διακριτής από το στιγμιαίο συναίσθημα ή την ικανοποίηση από συγκεκριμένους τομείς.
- Πηγή:
- Diener, E., Emmons, R. A., Larsen, R. J., & Griffin, S. (1985). The Satisfaction with Life Scale. Journal of Personality Assessment, 49(1), 71-75.
Κάντε ένα έγκυρο τεστ βασισμένο σε αυτή τη θεωρία
Η ανάγνωση για ένα κατασκεύασμα σάς λέει τι είναι. Ένα επικυρωμένο εργαλείο σάς δείχνει πού βρίσκεστε εσείς σε αυτό. Δωρεάν συμπλήρωση, αποτελέσματα σε λίγα λεπτά.
Τα τεκμήρια με μια ματιά
- Εμπειρική υποστήριξη
- Ισχυρά τεκμήρια
- Αναπαραγωγή
- Με πολλές επιβεβαιώσεις
- Διαπολιτισμικό
- Κατά βάση καθολικό
- Μετα-αναλύσεις
- 25 ευρετηριασμένα
Αυτές οι αξιολογήσεις συνοψίζουν τη δημοσιευμένη βιβλιογραφία για τη θεωρία και όχι την ποιότητα ενός μεμονωμένου τεστ που βασίζεται σε αυτήν. Πρόκειται για συντακτικές κρίσεις βασισμένες στις πηγές που παρατίθενται παρακάτω και μεταβάλλονται καθώς συσσωρεύονται τα τεκμήρια.
Ιστορικό πλαίσιο
Η ανασκόπηση του Diener το 1984 στο Psychological Bulletin συγκέντρωσε μια διάσπαρτη βιβλιογραφία σε ένα καθορισμένο πεδίο με όνομα και δομή. Η Κλίμακα Ικανοποίησης από τη Ζωή (Satisfaction With Life Scale) ακολούθησε το 1985 και έγινε ένα από τα πιο ευρέως χρησιμοποιούμενα εργαλεία στην ψυχολογία, περιορισμένο σκόπιμα στη συνολική γνωστική κρίση, ώστε το συναίσθημα να μετράται χωριστά. Το πεδίο επεκτάθηκε στις δεκαετίες του 1990 και του 2000 στα οικονομικά και τη δημόσια πολιτική, επηρεάζοντας τους εθνικούς λογαριασμούς ευεξίας και τις κατευθυντήριες γραμμές μέτρησης του ΟΟΣΑ, και παρέχοντας τεκμήρια για τα φαινόμενα προσαρμογής και τη σχέση εισοδήματος-ευτυχίας.
Κατασκευάσματα
Ικανοποίηση από τη ζωή
A global cognitive judgment of one's life as a whole, reflecting the extent to which a person perceives their life circumstances as matching their personal standards and ideals (Diener et al., 1985). Distinct from momentary affect or domain-specific satisfaction.
Εργαλεία
- Κλίμακα Ικανοποίησης από τη Ζωή NOESISNOESIS2026
Τεστ βασισμένα σε αυτή τη θεωρία
Πρακτικές εφαρμογές
Τα μέτρα υποκειμενικής ευεξίας αποτελούν τη ραχοκοκαλιά των εθνικών στατιστικών ευεξίας και των οικονομικών της ευεξίας, και χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση πολιτικών όπου το ΑΕΠ είναι ανεπαρκές. Σε κλινικά και οργανωσιακά πλαίσια η τριμερής δομή καθοδηγεί την επιλογή παρέμβασης: η χαμηλή ικανοποίηση από τη ζωή με φυσιολογικό συναίσθημα παραπέμπει στις συνθήκες και στους στόχους, ενώ το υψηλό αρνητικό συναίσθημα παραπέμπει στη ρύθμιση των συναισθημάτων. Για την ατομική αυτογνωσία, ο διαχωρισμός αποτρέπει το συνηθισμένο σφάλμα να θεωρείται η απουσία δυσφορίας ως παρουσία ευεξίας.
Πώς μετριέται
Μετράται με σύντομες κλίμακες αυτοαναφοράς: μια καθολική κλίμακα ικανοποίησης από τη ζωή (SWLS: πέντε ερωτήματα) και ξεχωριστές κλίμακες θετικού και αρνητικού συναισθήματος. Παρουσιάζεται ως τρεις βαθμολογίες και όχι ως ένας δείκτης.
Κριτική και περιορισμοί
Οι συνολικές κρίσεις ικανοποίησης από τη ζωή είναι αποδεδειγμένα ευαίσθητες σε παροδικές επιρροές, όπως η διάθεση, ο καιρός, η σειρά των ερωτήσεων και το αμέσως προηγούμενο ερώτημα, γεγονός που υπονομεύει τον ισχυρισμό ότι αποτελούν σταθερές αξιολογήσεις. Η προσαρμογή σημαίνει ότι οι μετρήσεις παρακολουθούν εν μέρει την πρόσφατη μεταβολή και όχι τις απόλυτες συνθήκες, οπότε άνθρωποι σε αντικειμενικά δυσμενείς συνθήκες μπορούν να αναφέρουν υψηλή ικανοποίηση. Τα στυλ απάντησης διαφέρουν συστηματικά μεταξύ πολιτισμών (τάση συγκατάθεσης, ακραίες απαντήσεις, νόρμες για την έκφραση θετικών συναισθημάτων), γεγονός που περιπλέκει τη διεθνή κατάταξη. Οι επικριτές από την ευδαιμονική παράδοση υποστηρίζουν επιπλέον ότι η ικανοποίηση και το ευχάριστο συναίσθημα παραβλέπουν εντελώς το νόημα, την ανάπτυξη και την αρετή.
Βασικές δημοσιεύσεις
- Diener, E.. (1984). Subjective well-being. 10.1037/0033-2909.95.3.542
- Diener, E., Emmons, R. A., Larsen, R. J. & Griffin, S.. (1985). The Satisfaction With Life Scale. 10.1207/s15327752jpa4901_13
- Diener, E., Suh, E. M., Lucas, R. E. & Smith, H. L.. (1999). Subjective well-being: Three decades of progress. 10.1037/0033-2909.125.2.276