जीवनातील अर्थाची चौकट
Steger, M. F., Frazier, P., Oishi, S. & Kaler, M. · 2006
याला असेही म्हणतात: Presence/Search for Meaning
ही चौकट जीवनातील अर्थाची दोन परिमाणांत विभागणी करते, जी सहसा एकच मानली जातात: अर्थाची उपस्थिती, म्हणजे आपले जीवन महत्त्वपूर्ण आणि समजण्याजोगे असल्याची व्यक्तिनिष्ठ जाणीव, आणि अर्थाचा शोध, म्हणजे ते महत्त्व शोधण्याची किंवा वाढवण्याची सक्रिय प्रेरणा. ही विभागणी महत्त्वाची आहे कारण दोन्ही वेगळ्या प्रकारे वागतात: उपस्थिती स्वास्थ्याशी सकारात्मकपणे आणि व्यथेशी नकारात्मकपणे सहसंबंधित आहे, तर शोध उपस्थितीपासून साधारण स्वतंत्र आहे आणि संदर्भानुसार जिज्ञासा आणि चिंतन-घोळ या दोन्हींशी सहसंबंधित आहे. एखाद्याकडे भरपूर अर्थ असू शकतो आणि शोध नसतो, किंवा तीव्र शोध असू शकतो आणि अर्थ फार कमी.
जीवनातील अर्थाचे दोन परिमाण वेगळे करणारी चौकट: अर्थाची उपस्थिती (जीवनाला उद्देश आणि महत्त्व आहे असे व्यक्ती किती प्रमाणात जाणते) आणि अर्थाचा शोध (उद्देशाचा सक्रिय पाठपुरावा). हे परिमाण अंशतः स्वतंत्र आहेत: अर्थ आधीच असतानाही व्यक्ती शोध घेऊ शकते.
- स्रोत:
- Steger, M. F., Frazier, P., Oishi, S., & Kaler, M. (2006). The Meaning in Life Questionnaire: Assessing the presence of and search for meaning in life. Journal of Counseling Psychology, 53(1), 80-93.
या सिद्धांतावर आधारित वैध चाचणी द्या
एखाद्या संकल्पनेबद्दल वाचल्याने ती काय आहे हे कळते. प्रमाणित साधनामुळे त्यात तुम्ही कुठे आहात हे कळते. चाचणी विनामूल्य, निकाल काही मिनिटांत.
पुरावा एका दृष्टिक्षेपात
- अनुभवजन्य आधार
- मध्यम पुरावा
- प्रतिकृती
- चांगल्या प्रकारे पुनरावृत्त
- आंतरसांस्कृतिक
- बहुतांशी सार्वत्रिक
- मेटा-विश्लेषणे
- 7 अनुक्रमित
ही मानांकने सिद्धांताबद्दल प्रकाशित साहित्याचा सारांश देतात, त्यावर आधारित कोणत्याही एका चाचणीच्या गुणवत्तेचा नाही. ती खाली दिलेल्या स्रोतांवर आधारित संपादकीय मूल्यमापने आहेत आणि पुरावे वाढत गेले की ती बदलतात.
ऐतिहासिक संदर्भ
आधुनिक अनुभवजन्य साहित्याचा उगम फ्रँकलच्या युद्धोत्तर अस्तित्ववादी लेखनात आणि क्रंबॉ व माहोलिक यांच्या 1964 च्या Purpose in Life Test मध्ये आहे, ज्याने समाधान आणि मनःस्थितीविषयक प्रश्न समाविष्ट करून अर्थ आणि स्वास्थ्य यांची गल्लत केली. स्टेगर आणि सहकाऱ्यांनी 2006 मध्ये Meaning in Life Questionnaire नेमकी ती गल्लत दूर करण्यासाठी आणि शोध हा उपस्थितीपासून वेगळा करता येतो का हे तपासण्यासाठी तयार केली; घटक विश्लेषणांनी दोन परिमाणांना पाठिंबा दिला. पुढील कामाने उपस्थितीतील तीन पैलू वेगळे केले, सुसंगती, उद्देश आणि महत्त्व, जे मार्टेला आणि स्टेगर यांनी 2016 मध्ये मांडले आणि जे आता प्रमुख सैद्धांतिक विभागणी आहे.
संकल्पना
अर्थाची उपस्थिती
The extent to which one perceives one's life as having a clear sense of purpose, significance, and comprehensibility (Steger et al., 2006). Presence of meaning is associated with greater well-being, life satisfaction, and psychological adjustment.
अर्थाचा शोध
The active pursuit of purpose and significance in life — the degree to which one is actively exploring, questioning, or striving to establish meaning (Steger et al., 2006). Search and presence are partially independent; one can search while possessing or lacking meaning.
साधने
- NOESIS Meaning in Life ScaleNOESIS2026
या सिद्धांतावर आधारित चाचण्या
व्यावहारिक उपयोग
अर्थाची उपस्थिती हा मानसिक स्वास्थ्य, कमी नैराश्य आणि आजार व शोक यांच्याशी चांगल्या जुळवून घेण्याचा भक्कम सहसंबंधी घटक आहे, आणि प्रगत आजार असलेल्या रुग्णांसाठीच्या अर्थ-केंद्रित मानसोपचारात तो परिणाम म्हणून वापरला जातो. शोध परिमाण क्लिनिकल पातळीवर उणिवेऐवजी टप्प्याचा संकेत म्हणून वापरले जाते: उच्च शोध आणि कमी उपस्थिती अनेकदा जीवनातील संक्रमणांसोबत येते आणि ती स्वतःहून विकृती नसते. करिअर आणि जीवन रचनेच्या कामात, द्विपरिमाणी वाचन सक्रिय शोधाला समस्येचा पुरावा मानण्याची सामान्य चूक टाळते.
मोजमाप कसे केले जाते
संक्षिप्त स्व-अहवाल Likert श्रेणीने (MLQ: दहा प्रश्न) मोजले जाते, ज्यातून दोन स्वतंत्र उपश्रेणी गुण मिळतात ज्यांचा अर्थ एकत्रितपणे लावला जातो, कधीही एकूण गुणात बेरीज केली जात नाही.
टीका आणि मर्यादा
ही संकल्पना जीवनातील समाधान आणि सकारात्मक भावस्थिती यांच्याशी मोठ्या प्रमाणात एकमेकांवर येते, आणि अर्थाची उपस्थिती हा वेगळी संकल्पना नसून व्यक्तिनिष्ठ स्वास्थ्याचा एक पैलू असू शकतो, असा टीकाकारांचा युक्तिवाद आहे. शोध परिमाणाचे सहसंबंध संस्कृतींनुसार विसंगत आहेत; काही पूर्व आशियाई नमुन्यांत पाश्चात्य नमुन्यांपेक्षा शोध स्वास्थ्याशी अधिक सकारात्मकपणे संबंधित आहे, ज्यामुळे सार्वत्रिक अर्थनिर्णय गुंतागुंतीचा होतो. अर्थासारख्या अमूर्त गोष्टीचा स्व-अहवाल मनःस्थितीवर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून असतो, आणि तुलनात्मक दर्जाचे वर्तनात्मक किंवा माहितीदाराच्या अहवालावर आधारित वैधता निकष या क्षेत्रात उपलब्ध नाहीत.
प्रमुख प्रकाशने
- Steger, M. F., Frazier, P., Oishi, S. & Kaler, M.. (2006). The Meaning in Life Questionnaire: Assessing the presence of and search for meaning in life. 10.1037/0022-0167.53.1.80
- Martela, F. & Steger, M. F.. (2016). The three meanings of meaning in life: Distinguishing coherence, purpose, and significance. 10.1080/17439760.2015.1137623
- Frankl, V. E.. (1946). Man's Search for Meaning.