क्लिनिकलभक्कम पुरावा

नैराश्य, चिंता आणि ताण यांचे त्रिपक्षीय प्रारूप

Lovibond, P. F.; Lovibond, S. H. · 1995

याला असेही म्हणतात: DAS Tripartite Model · Lovibond Tripartite Model · Tripartite Model

लोविबॉन्ड आणि लोविबॉन्ड यांचे प्रतिमान तीन वेगळ्या पण संबंधित नकारात्मक भावनिक अवस्थांना प्रत्यक्ष मोजण्यायोग्य करते: नैराश्य (कमी सकारात्मक भावनिकता, निराशा आणि आनंदहीनता यांनी वैशिष्ट्यीकृत), चिंता (शारीरिक अतिउत्तेजना, परिस्थितीजन्य चिंता आणि व्यक्तिनिष्ठ चिंताग्रस्त भावनिकता यांनी वैशिष्ट्यीकृत) आणि ताण/तणाव (चिंताग्रस्त उत्तेजना, शिथिल होण्यात अडचण, चिडचिड आणि अधीरता यांनी वैशिष्ट्यीकृत). हे प्रतिमान DASS (42 प्रश्न) आणि DASS-21 (संक्षिप्त रूप) ने मोजले जाते, जे क्लार्क व वॉटसन (1991) यांच्या त्रिघटक प्रतिमानातील अनुक्रमे कमी सकारात्मक भावनिकता, शारीरिक अतिउत्तेजना आणि नकारात्मक भावनिकता या संकल्पनांशी जुळतात.

नैराश्य (कमी सकारात्मक भावना, निराशा, आनंदहीनता), चिंता (स्वायत्त उत्तेजन, परिस्थितीजन्य चिंता) आणि ताण (मज्जासंस्थेचा ताण, चिडचिड, शांत होण्यात अडचण) यांना वेगळ्या करता येणाऱ्या पण परस्परसंबंधित नकारात्मक भावनिक अवस्था मानणारा सिद्धांत.

स्रोत:: Lovibond, P. F. (1998). Long-term stability of depression, anxiety, and stress syndromes. Journal of Abnormal Psychology, 107(3), 520-526.
DOI:: 10.1016/0005-7967(94)00075-U

मोजा

या सिद्धांतावर आधारित वैध चाचणी द्या

एखाद्या संकल्पनेबद्दल वाचल्याने ती काय आहे हे कळते. प्रमाणित साधनामुळे त्यात तुम्ही कुठे आहात हे कळते. चाचणी विनामूल्य, निकाल काही मिनिटांत.

मोफत सुरू करा सर्व 2 चाचण्या पहा

पुरावा एका दृष्टिक्षेपात

अनुभवजन्य आधार: भक्कम पुरावा
प्रतिकृती: चांगल्या प्रकारे पुनरावृत्त
आंतरसांस्कृतिक: बहुतांशी सार्वत्रिक
मेटा-विश्लेषणे: 5 अनुक्रमित

संशोधन क्षेत्रेक्लिनिकलव्यक्तिमत्त्वमानसमापन मूल्यमापनभावनिक विज्ञान

ही मानांकने सिद्धांताबद्दल प्रकाशित साहित्याचा सारांश देतात, त्यावर आधारित कोणत्याही एका चाचणीच्या गुणवत्तेचा नाही. ती खाली दिलेल्या स्रोतांवर आधारित संपादकीय मूल्यमापने आहेत आणि पुरावे वाढत गेले की ती बदलतात.

ऐतिहासिक संदर्भ

लोविबॉन्ड आणि लोविबॉन्ड यांनी 1990 च्या दशकाच्या सुरुवातीला न्यू साउथ वेल्स विद्यापीठात Depression Anxiety Stress Scales (DASS) विकसित केली, आणि 1995 मध्ये बेक श्रेणींशी मूलभूत मानकमापनशास्त्रीय तुलना प्रकाशित केली. विद्यमान मापनांपेक्षा नैराश्य आणि चिंता यांच्यात अधिक चांगला भेद करण्यासाठी DASS रचली गेली, आणि क्लार्क व वॉटसन (1991) यांच्या त्रिघटक प्रतिमानावर आधारित होती, ज्यानुसार नकारात्मक भावनिकता चिंता आणि नैराश्य यांच्यात सामायिक असते, तर कमी सकारात्मक भावनिकता केवळ नैराश्याची आणि शारीरिक अतिउत्तेजना केवळ चिंतेची असते. 1998 च्या स्थिरता अभ्यासाने तीनही सिंड्रोम 3 ते 8 वर्षांत निवडकपणे स्थिर असल्याचे पुष्ट केले.

संकल्पना

नैराश्य

In Lovibond and Lovibond's (1995) tripartite model as operationalized in the DASS, depression is conceptualized as an emotional syndrome characterized by dysphoria, hopelessness, devaluation of life, self-deprecation, lack of interest or involvement, anhedonia, and inertia. Corresponding to the low positive affect component of Clark and Watson's (1991) tripartite model, this construct emphasizes the loss of motivation and the inability to experience pleasure as its defining features.

चिंता

In Lovibond and Lovibond's (1995) tripartite model as operationalized in the DASS, anxiety is conceptualized as a syndrome of autonomic arousal, skeletal muscle tension, situational anxiety, and the subjective experience of anxious affect. Corresponding to the physiological hyperarousal component of Clark and Watson's (1991) tripartite model, this construct emphasizes somatic and autonomic symptoms as its defining features, distinguishing it from the cognitive and motivational deficits that characterize depression.

ताण

In Lovibond and Lovibond's (1995) tripartite model as operationalized in the DASS, stress is conceptualized as a state of chronic nonspecific arousal characterized by persistent nervous tension, difficulty relaxing, irritability, agitation, impatience, and being easily upset or over-reactive. Corresponding to the negative affect or general distress component shared by both depression and anxiety, this construct captures a sustained state of feeling psychologically overloaded and unable to wind down.

साधने

NOESIS Emotional Distress Scale: 42 itemNOESIS2026
NOESIS Emotional Distress Scale: 21 itemNOESIS2026

या सिद्धांतावर आधारित चाचण्या

भावनिक त्रासाचे मूल्यमापन (21 प्रश्न)

21 प्रश्नांसह नैराश्य, चिंता आणि ताण यांचे जलद मूल्यमापन.

अधिक जाणून घ्या →

भावनिक त्रासाचे मूल्यमापन (42 प्रश्न)

स्वतंत्रपणे विकसित केलेल्या 42 प्रश्नांसह तुमचे नैराश्य, चिंता आणि ताण यांची पातळी मोजा.

अधिक जाणून घ्या →

व्यावहारिक उपयोग

DASS-21 हे जगभरातील वैद्यकीय मानसशास्त्र आणि संशोधनातील सर्वाधिक वापरल्या जाणाऱ्या स्व-अहवाल मापनांपैकी एक आहे, आणि परवाना शुल्काशिवाय मोफत उपलब्ध आहे. वैद्यकीय क्षेत्रात ते तपासणी, निदानास साहाय्य, उपचारांचे निरीक्षण आणि निकाल मापनासाठी वापरले जाते; सामान्य, सौम्य, मध्यम, तीव्र आणि अत्यंत तीव्र श्रेणींसाठी त्याच्या वैध मर्यादा गुण निश्चित आहेत. त्रिघटक रचनेमुळे चिकित्सकांना नैराश्य, चिंता आणि सामान्य ताण यांचे भिन्न मूल्यमापन करता येते, ज्यामुळे उपचार निवडीस मदत होते.

मोजमाप कसे केले जाते

DASS हे बिगर-वैद्यकीय नमुन्यांमध्ये मोठ्या प्रश्न-संचाच्या पुनरावृत्तीपूर्ण घटक विश्लेषणातून विकसित करण्यात आले, आणि DASS-21 सर्वाधिक घटक-भार असलेले प्रश्न निवडून तयार केले गेले. येउंग आणि इतरांनी (2020) 117 घटक विश्लेषणे असलेल्या 78 लेखांचे मेटा-विश्लेषणात्मक घटक विश्लेषण केले, ज्यातून त्रिघटक रचनेला मोठ्या प्रमाणात पाठिंबा मिळाला.

टीका आणि मर्यादा

काही घटक-विश्लेषणात्मक अभ्यासांनी तीन-घटक रचनेवर प्रश्न उपस्थित केले आहेत आणि सर्वसाधारण त्रास घटकासह चार-भागी प्रतिमानाचे प्रस्ताव मांडले आहेत. आंतर-सांस्कृतिक वैधता तपासणी व्यापक असली (25 पेक्षा अधिक भाषा) तरी, ज्या बिगर-पाश्चात्य समाजांत शारीरिक लक्षणे प्रबळ असतात तिथे श्रेणी भावनिक त्रासाची अभिव्यक्ती अचूकपणे टिपत नसावी असे दिसले आहे. ताण उपश्रेणी नैराश्य आणि चिंतेपेक्षा सैद्धांतिकदृष्ट्या कमी स्पष्टपणे परिभाषित असल्याची टीका झाली आहे; काही संशोधकांच्या मते ती वेगळी संकल्पना न राहता सर्वसाधारण नकारात्मक भावप्रक्रियेशी मोठ्या प्रमाणात आच्छादते.

प्रमुख प्रकाशने

Lovibond, P. F. & Lovibond, S. H.. (1995). The structure of negative emotional states: Comparison of the Depression Anxiety Stress Scales (DASS) with the Beck Depression and Anxiety Inventories. 10.1016/0005-7967(94)00075-U
Lovibond, P. F.. (1998). Long-term stability of depression, anxiety, and stress syndromes. 10.1037/0021-843X.107.3.520
Brown, T. A., Chorpita, B. F., Korotitsch, W., & Barlow, D. H.. (1997). Psychometric properties of the Depression Anxiety Stress Scales (DASS) in clinical samples. 10.1016/S0005-7967(96)00068-X
Antony, M. M., Bieling, P. J., Cox, B. J., Enns, M. W., & Swinson, R. P.. (1998). Psychometric properties of the 42-item and 21-item versions of the Depression Anxiety Stress Scales in clinical groups and a community sample. 10.1037/1040-3590.10.2.176
Henry, J. D. & Crawford, J. R.. (2005). The short-form version of the Depression Anxiety Stress Scales (DASS-21): Construct validity and normative data in a large non-clinical sample. 10.1348/014466505X29657