Madde Tepki Kuramı
Lord, F. M. · 1980
Diğer adları: IRT · Rasch · Rasch Measurement Theory · Latent Trait Theory
Madde Tepki Kuramı, gizil özellikler (yetenekler, tutumlar) ile test maddelerine verilen yanıtlar arasındaki ilişkiyi tanımlayan, örneklemden bağımsız madde kalibrasyonu ve testten bağımsız kişi ölçümü sağlayan bir matematiksel modeller ailesidir. Klasik Test Kuramı'nın aksine, Madde Tepki Kuramı, madde düzeyindeki özellikleri (güçlük, ayırt edicilik, şans başarısı) ve kişi yeteneğini ortak bir ölçekte modelleyerek her yetenek düzeyinde ölçüm kesinliği tahminleri sağlar. Madde Tepki Kuramı, modern bilgisayarlı bireyselleştirilmiş testin, büyük ölçekli eğitim değerlendirmelerinin (PISA, GRE, GMAT) ve klinik hasta bildirimli sonuç ölçümlerinin temelini oluşturur.
Bir yanıtın olasılığını, gizil özellik düzeyinin ve madde parametrelerinin (güçlük, ayırt edicilik, şans başarısı) bir işlevi olarak modelleyen yöntemsel (özellik içeriğine dayalı olmayan) çerçeve. Herhangi bir aracın içeriğinden çok uyarlanabilir/bilgisayarlı bireyselleştirilmiş test (CAT) uygulamasını destekler.
- Kaynak:
- Lord, F. M. (1980). Applications of Item Response Theory to Practical Testing Problems.
Bir bakışta kanıtlar
- Ampirik destek
- Güçlü kanıt
- Tekrarlanabilirlik
- İyi düzeyde tekrarlanmış
- Kültürler arası
- Evrensel
- Meta-analizler
- 10 dizine eklendi
Bu değerlendirmeler, teoriye dayalı herhangi bir testin kalitesini değil, teori hakkında yayımlanmış literatürü özetler. Bunlar aşağıda listelenen kaynaklara dayanan editoryal değerlendirmelerdir ve kanıtlar biriktikçe değişirler.
Tarihsel Bağlam
Madde Tepki Kuramı'nın temelleri, Danimarka'da Georg Rasch (1960) ve Amerika Birleşik Devletleri'nde Frederic Lord ile Allan Birnbaum (1960'lar) tarafından birbirinden bağımsız olarak atılmıştır; Lord ve Novick'in 1968 tarihli 'Statistical Theories of Mental Test Scores' adlı eseri matematiksel temeli sağlamıştır. Lord'un 1980 tarihli 'Applications of Item Response Theory to Practical Testing Problems' adlı eseri, test geliştirme, denkleştirme ve yanlılık tespitindeki pratik uygulamaları göstererek alanı pekiştirmiştir. Kuram, hesaplama gücünün artmasıyla birlikte 1980'ler ve 1990'larda yaygın kabul görmüş, bu da büyük ölçekli test programları için parametre kestirimini uygulanabilir hale getirmiştir.
Yapılar
Henüz hiçbir yapı belgelenmedi.
Araçlar
Bu teori üzerine kurulmuş henüz bir araç yok.
Bu teoriye dayalı testler
Bu teori üzerine kurulmuş henüz bir test yok.
Pratik Uygulamalar
Madde Tepki Kuramı, GRE, GMAT, NCLEX hemşirelik lisans sınavı ve CAT-ASVAB askeri bataryası gibi yüksek riskli değerlendirmelerde kullanılan bilgisayarlı bireyselleştirilmiş testin (CAT) temelidir ve her sınava girenin yetenek düzeyine göre uyarlanmış maddeler seçilerek daha kısa ama daha kesin testler yapılmasını sağlar. Klinik ortamlarda Madde Tepki Kuramı, sağlık sonuçlarının etkin ölçümünü sağlayan PROMIS (Hasta Bildirimli Sonuçlar Ölçüm Bilgi Sistemi) girişimini destekler. Madde Tepki Kuramı yöntemleri ayrıca formlar arası test denkleştirmeyi, adalet analizi için farklı madde işleyişinin (DIF) tespitini ve dünya çapındaki standartlaştırılmış test programları için madde bankası geliştirmeyi de destekler.
Nasıl Ölçülür
Madde Tepki Kuramı, içerikli bir psikolojik kuramdan çok bir ölçüm yöntembilimidir. Yaygın modeller arasında iki kategorili maddeler için tek parametreli (1PL/Rasch), iki parametreli (2PL) ve üç parametreli (3PL) lojistik modeller ile çok kategorili maddeler için Derecelendirilmiş Tepki Modeli ve Kısmi Kredi Modeli bulunur. Parametre kestirimi, en çok olabilirlik ya da Bayesçi yöntemler kullanılarak yapılır.
Eleştiriler ve Sınırlılıklar
Önemli bir eleştiri, Madde Tepki Kuramı modellerinin gerektirdiği güçlü parametrik varsayımlardır (tek boyutluluk ve yerel bağımsızlık gibi); bu varsayımlar karmaşık psikolojik yapılar için geçerli olmayabilir ve bu da model uyumsuzluğuna yol açar. Rasch modeli topluluğu ile daha geniş Madde Tepki Kuramı topluluğu, modelin verilere mi uydurulması gerektiği (Madde Tepki Kuramı yaklaşımı) yoksa verilerin temel ölçüm için model gereksinimlerini mi karşılaması gerektiği (Rasch yaklaşımı) konusunda temelden görüş ayrılığı içindedir. Madde Tepki Kuramı, kararlı parametre kestirimi için görece büyük örneklem büyüklükleri gerektirir (modele bağlı olarak genellikle 200-1000'den fazla kişi), bu da küçük ölçekli değerlendirmeler için uygulanabilirliğini sınırlar.
Önemli Yayınlar
- Lord, F. M.. (1980). Applications of Item Response Theory to Practical Testing Problems.
- Lord, F. M. & Novick, M. R.. (1968). Statistical Theories of Mental Test Scores.
- Rasch, G.. (1960). Probabilistic Models for Some Intelligence and Attainment Tests.
- Hambleton, R. K., Swaminathan, H. & Rogers, H. J.. (1991). Fundamentals of Item Response Theory.
- Embretson, S. E. & Reise, S. P.. (2000). Item Response Theory for Psychologists. 10.4324/9781410605269