एखादी चाचणी काही तरी भाकीत करते, तेव्हा त्याचा अर्थ काय असतो

व्यक्तिमत्त्व संशोधनानुसार कर्तव्यनिष्ठा नोकरीतील कामगिरीचा अंदाज देते. हे वाक्य वाचल्यावर बहुतेक लोकांच्या मनात आकडेवारीने दाखवलेल्यापेक्षा खूपच प्रबळ चित्र उभे राहते. सांख्यिकीय दावा आणि "अंदाज देते" या शब्दाचा रोजच्या बोलण्यातील अर्थ यांच्यातील तफावतीपासूनच मानसशास्त्रीय चाचण्यांचा बहुतेक गैरवापर सुरू होतो.

यामागील आकडे

व्यक्तिमत्त्व संशोधनातील परिणाम-आकार सहसा सहसंबंध म्हणून मांडले जातात. प्रस्थापित संबंधांसाठीची मेटा-विश्लेषणातील मूल्ये साधारणपणे 0.20 ते 0.35 दरम्यान असतात. कर्तव्यनिष्ठा आणि नोकरीतील कामगिरी यांच्यातील सहसंबंध सुमारे 0.20 ते 0.25 आहे. नोकरीतील समाधान आणि नोकरीतील कामगिरी यांच्यातील सहसंबंध सुमारे 0.30 आहे. सामान्य मानसिक क्षमता हा या क्षेत्रातील सर्वात प्रबळ एकल अंदाजक आहे; गुंतागुंतीच्या कामासाठी तो साधारण 0.50 पर्यंत पोहोचतो.

सहसंबंधाचा वर्ग केल्यास स्पष्ट होणाऱ्या विचलनाचे प्रमाण मिळते. 0.25 इतका सहसंबंध लोकांमधील फरकांपैकी सुमारे सहा टक्के फरक स्पष्ट करतो. उरलेले चौऱ्याण्णव टक्के इतर गोष्टींमुळे असतात: क्षमता, संधी, प्रशिक्षण, व्यवस्थापन, आरोग्य आणि नशीब.

तरीही 0.25 हा खरा निष्कर्ष का आहे

मोठ्या लोकसंख्येच्या पातळीवर लहान सहसंबंधांमुळेही एकत्रित स्तरावर लक्षणीय परिणाम दिसतात. तुम्ही हजार लोकांची निवड करत असाल, तर 0.25 इतका अंदाजक तुमचे सरासरी निकाल मोजता येण्याजोगे आणि पुन्हापुन्हा सुधारतो. विमा कंपन्या आणि साथरोगशास्त्रज्ञ याच आकाराच्या परिणामांवर आपले संपूर्ण कामकाज उभे करतात.

मात्र एकत्रित फायदा आणि वैयक्तिक अंदाज या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. 0.25 या सहसंबंधाचा अर्थ असा की जास्त गुण मिळवणाऱ्यांमध्ये कमी गुण मिळवणाऱ्यांपेक्षा जास्त लोक चांगली कामगिरी करतील; आणि तसेच, जास्त गुण मिळवणाऱ्यांपैकी अनेकजण खराब कामगिरी करतील व कमी गुण मिळवणाऱ्यांपैकी अनेकजण उत्कृष्ट कामगिरी करतील. दोन्ही विधाने एकाच आकड्यातून येतात.

वैयक्तिक प्रकरण

हीच पायरी वगळली जाते. सहसंबंध दोन वितरणांमधील संबंधाचे वर्णन करतो. तो कोणत्याही विशिष्ट व्यक्तीबद्दल विधान करण्याची परवानगी देत नाही.

कर्तव्यनिष्ठेचा कामगिरीशी सहसंबंध 0.25 असेल, तर एखाद्याचे कर्तव्यनिष्ठेचे गुण माहीत असल्याने त्याच्या कामगिरीची संभाव्य व्याप्ती फक्त थोडीशीच कमी होते. एका व्यक्तीसाठीचा अंदाज-अंतराळ जवळजवळ संपूर्ण निकाल-व्याप्तीचा समावेश करण्याइतका रुंद राहतो. कर्तव्यनिष्ठेत तुम्ही 80 व्या शततमकावर आहात असे सांगितल्याने एखाद्या विशिष्ट नोकरीत तुमची कामगिरी कशी होईल याबद्दल फारच थोडी माहिती मिळते.

म्हणूनच मूळ संशोधन भक्कम असतानाही व्यक्तिमत्त्वाचे गुण निवडीची प्राथमिक गाळणी म्हणून वापरणे अपुऱ्या आधारावर उभे आहे. संशोधन हे गुणवैशिष्ट्य महत्त्वाचे असल्याच्या दाव्याला आधार देते. परंतु उमेदवार काय करेल हे गुण सांगतात या दाव्याला ते आधार देत नाही.

आणखी दोन सावधगिरीचे मुद्दे

अंदाज देणे आणि कारण असणे या वेगळ्या गोष्टी आहेत. या साहित्यातील जवळजवळ सर्व संशोधन सहसंबंधात्मक आहे. कर्तव्यनिष्ठा आरोग्याच्या निकालांचा अंदाज देते, हे कर्तव्यनिष्ठेमुळे आरोग्यदायी वर्तन घडण्याशी, तिसऱ्या घटकामुळे दोन्ही घडण्याशी आणि उलट कार्यकारणभावाशीही सुसंगत आहे. दीर्घकालीन रचना शक्यता कमी करतात; पण त्या क्वचितच पूर्णपणे बंद करतात.

स्व-अहवाल निकष आकडे फुगवतात. अंदाजक आणि निकाल दोन्ही एकाच व्यक्तीने एकाच दुपारी स्वतः नोंदवले, तर समान-पद्धती विचलन सहसंबंध वाढवते. वस्तुनिष्ठ निकाल किंवा माहिती देणाऱ्यांचे मूल्यांकन वापरणारे अभ्यास सहसा लहान परिणाम नोंदवतात, आणि तेच अभ्यास जास्त महत्त्वाचे मानले पाहिजेत.

गुण प्रत्यक्षात कशासाठी उपयुक्त आहे

भविष्यवाणी म्हणून नव्हे तर वर्णन म्हणून वाचला, तर चाचणीचा गुण खरोखर उपयुक्त ठरतो. ज्याचे परिणाम नोंदवलेले आहेत अशा गुणवैशिष्ट्यावर तुम्ही संदर्भ लोकसंख्येच्या तुलनेत कुठे आहात हे तो सांगतो, आणि तुम्हाला जाणवलेल्या पण नाव देता न आलेल्या एखाद्या प्रवृत्तीसाठी तो शब्दसंग्रह देतो.

हे मिळवणे मोलाचे आहे. पण ते पूर्वानुमानापेक्षा वेगळे आहे, आणि हा फरक प्रामाणिक अहवालाने तुम्हाला स्वतः अनुमान काढायला न लावता स्पष्टपणे सांगितला पाहिजे.