Μπορεί να μετρηθεί η συναισθηματική νοημοσύνη;

Η συναισθηματική νοημοσύνη μετριέται διαρκώς και ορίζεται με διαφορετικούς τρόπους. Γι' αυτό, οι ισχυρισμοί σχετικά με αυτήν κυμαίνονται από καλά τεκμηριωμένους έως αβάσιμους, παρότι χρησιμοποιούν την ίδια ορολογία.

Υπάρχουν δύο διακριτές προσεγγίσεις και σχεδόν κάθε διαφωνία για τη συναισθηματική νοημοσύνη αποσαφηνίζεται μόλις προσδιοριστεί ποια από τις δύο συζητείται.

Συναισθηματική νοημοσύνη ως ικανότητα

Ο αρχικός ορισμός των Salovey και Mayer το 1990 αντιμετώπιζε τη συναισθηματική νοημοσύνη ως ικανότητα: την ικανότητα να αντιλαμβάνεστε με ακρίβεια τα συναισθήματα, να τα χρησιμοποιείτε για να διευκολύνετε τη σκέψη, να κατανοείτε τη συναισθηματική τους σημασία και να διαχειρίζεστε τα συναισθήματα τα δικά σας και των άλλων.

Μια ικανότητα μετριέται με τεστ επίδοσης, δηλαδή με προβλήματα που έχουν καλύτερες και χειρότερες απαντήσεις. Αυτό κάνει το MSCEIT: ζητά από τους συμμετέχοντες να αναγνωρίσουν συναισθήματα σε πρόσωπα, να κρίνουν πώς συνδυάζονται και εξελίσσονται τα συναισθήματα και να αξιολογήσουν την αποτελεσματικότητα στρατηγικών ρύθμισής τους.

Η διαρκής δυσκολία αφορά τη βαθμολόγηση. Δεν υπάρχει αντικειμενικό κλειδί για το «ποιος είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος αντιμετώπισης αυτής της συναισθηματικής κατάστασης», οπότε οι απαντήσεις βαθμολογούνται με βάση τη συναίνεση: την επικρατέστερη απάντηση ενός μεγάλου δείγματος ή ειδικών. Οι επικριτές εύλογα αναρωτιούνται αν αυτό μετρά τη συναισθηματική ικανότητα ή τη συμμόρφωση με μια κανονιστική αντίληψη για τα συναισθήματα, και αν ένας συμμετέχων με ασυνήθιστα υψηλή δεξιότητα θα έχανε βαθμούς επειδή αποκλίνει από τη συναίνεση.

Η συναισθηματική νοημοσύνη ως ικανότητα παρουσιάζει μέτρια συσχέτιση με τη γενική νοημοσύνη, γεγονός που στηρίζει τον χαρακτηρισμό της ως ικανότητας. Η πρόσθετη εγκυρότητά της πέρα από τη νοημοσύνη και την προσωπικότητα είναι υπαρκτή, αλλά μικρή.

Συναισθηματική νοημοσύνη ως γνώρισμα

Η άλλη προσέγγιση μετρά τη συναισθηματική αυτοαποτελεσματικότητα μέσω αυτοαναφοράς: το πόσο ικανοί πιστεύετε ότι είστε στη διαχείριση των συναισθημάτων. Αυτό αποτυπώνουν τα σύντομα εργαλεία που χρησιμοποιούνται ευρέως. Οι Petrides και Furnham το όρισαν ως κατασκεύασμα που ανήκει στο πεδίο της προσωπικότητας και όχι στο πεδίο των γνωστικών ικανοτήτων.

Πρόκειται για έγκυρο κατασκεύασμα. Οι πεποιθήσεις σας για τη δική σας συναισθηματική επάρκεια επηρεάζουν το τι επιχειρείτε, και η αυτοαναφορά είναι ο μόνος τρόπος πρόσβασης σε μια πεποίθηση.

Δεν αποτελεί, ωστόσο, μέτρο συναισθηματικής ικανότητας. Η συσχέτιση ανάμεσα στη συναισθηματική νοημοσύνη ως γνώρισμα και τη συναισθηματική νοημοσύνη ως ικανότητα είναι χαμηλή, συνήθως γύρω στο 0,2 έως 0,3. Πρόκειται για δύο διαφορετικά πράγματα με το ίδιο όνομα.

Τα τεκμήρια, χωριστά για κάθε προσέγγιση

Η συναισθηματική νοημοσύνη ως γνώρισμα προβλέπει την εργασιακή ικανοποίηση, τη συμπεριφορά οργανωσιακής ιδιότητας του πολίτη, την ανάδειξη σε ηγετικό ρόλο και την ευεξία, με επιδράσεις μέτριου μεγέθους που έχουν επαληθευτεί σε επαναληπτικές μελέτες. Το κρίσιμο εύρημα αφορά την αλληλοεπικάλυψη: οι μετα-αναλύσεις των Van Rooy και Viswesvaran, καθώς και των Joseph και Newman, δείχνουν σημαντική επικάλυψη με το Μοντέλο των Πέντε Παραγόντων, κυρίως με τη συναισθηματική σταθερότητα, την εξωστρέφεια και την ευσυνειδησία, και περιορισμένη πρόσθετη εγκυρότητα όταν συνυπολογίζονται αυτοί οι παράγοντες και η γνωστική ικανότητα.

Η συναισθηματική νοημοσύνη ως ικανότητα παρουσιάζει ασθενέστερες σχέσεις πρόβλεψης στον χώρο εργασίας, αλλά έχει ισχυρότερη βάση για τον ισχυρισμό ότι μετρά μια ικανότητα και όχι την εικόνα που έχει κάποιος για τον εαυτό του.

Η εμπορική αγορά επικαλείται συχνά επιδράσεις που δεν υποστηρίζονται από καμία από τις δύο προσεγγίσεις. Οι ισχυρισμοί ότι η συναισθηματική νοημοσύνη εξηγεί τη μεγάλη πλειονότητα της επαγγελματικής επιτυχίας προέρχονται από εκλαϊκευμένα κείμενα και όχι από έρευνα δημοσιευμένη σε περιοδικά με αξιολόγηση από ομοτίμους. Δεν αντέχουν στην εξέταση της βιβλιογραφίας των μετα-αναλύσεων.

Ο δομικός περιορισμός της αυτοαναφοράς εδώ

Η αυτοαναφορά δεν μπορεί να εντοπίσει το άτομο που αντιλαμβάνεται ανακριβώς τις συναισθηματικές του ικανότητες, παρότι αυτή είναι πιθανώς η ομάδα με το μεγαλύτερο πρακτικό ενδιαφέρον. Κάποιος που δυσκολεύεται να κατανοήσει τους άλλους αλλά πιστεύει ότι το κάνει εξαιρετικά καλά θα λάβει υψηλή βαθμολογία, και δεν υπάρχει ερώτημα που να το ανιχνεύει. Είναι το ίδιο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η αυτοαναφορά στην ενσυνειδητότητα και, γενικότερα, στην αυτογνωσία.

Αυτό δεν είναι λόγος να απορρίψουμε τη συναισθηματική νοημοσύνη ως γνώρισμα. Είναι λόγος να διαβάζετε μια υψηλή βαθμολογία ως «Θεωρώ ότι είμαι ικανός/ή στη διαχείριση των συναισθημάτων» και όχι ως «Είμαι ικανός/ή στη διαχείριση των συναισθημάτων», και να αντιμετωπίζετε τις δύο διατυπώσεις ως ερωτήματα που ενδέχεται να έχουν διαφορετικές απαντήσεις.

Μπορεί λοιπόν να μετρηθεί;

Η αντίληψη που έχετε για τις συναισθηματικές σας ικανότητες: ναι, με αξιοπιστία, με την επιφύλαξη ότι επικαλύπτεται σε μεγάλο βαθμό με καθιερωμένα γνωρίσματα προσωπικότητας.

Η συναισθηματική ικανότητα: εν μέρει, με το πρόβλημα βαθμολόγησης που αναφέρθηκε παραπάνω να παραμένει άλυτο.

Αυτό που συνήθως υπόσχεται ο όρος σε εμπορικά πλαίσια, δηλαδή έναν ενιαίο αριθμό που αποτυπώνει τη συναισθηματική επάρκεια, προβλέπει την επιτυχία και είναι διακριτός από την προσωπικότητα, δεν έχει τεκμηριωθεί από καμία από τις δύο προσεγγίσεις.

Όπου η NOESIS δημοσιεύει εργαλεία συναισθηματικής νοημοσύνης, η σελίδα του τεστ αναφέρει ποιο μοντέλο εφαρμόζει το εργαλείο και αν μετρά ικανότητα ή αυτοαντίληψη, επειδή αυτή η διαφορά καθορίζει τι μπορεί να συναχθεί για εσάς από τη βαθμολογία.